"Η ψυχή μου εκεί πάνω στα ψηλά!"

Δύο ήσαν τα άτομα εκείνα που με έκαναν να αγαπήσω ιδιαίτερα την Ήπειρο.
Ο σκηνοθέτης Θόδωρος Αγγελόπουλος με την σκληρή από κάθε άποψη «Αναπαράστασή» του και ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας με τις μαυρόασπρες φωτογραφίες του που απεικονίζουν μια Ελλάδα πέρα για πέρα αληθινή μαζί με τις χαρακτηριστικές προσωπογραφίες των τελευταίων αυθεντικών ανθρώπων της, ιδιαίτερα αυτές των Ηπειρωτισσών γυναικών.
Ο Κώστας Μπαλάφας έφυγε για το μακρινό ταξίδι. Η ευγνωμοσύνη της πατρίδας του και οι ευχές οι δικές μας θα τον συνοδεύουν σε αυτό το τελευταίο ταξίδι.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ για την εικόνα της Ελλάδας και των ανθρώπων της που μας κληροδότησε, και την οποία θα κρατάμε πάντοτε ζωντανή μέσα στη μνήμη μας σαν πολύτιμο κειμήλιο.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΩΣΤΑ ΜΠΑΛΑΦΑ

Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 10 Οκτωβρίου 2011

Αντάρτης μέχρι το τέλος

Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

«Στη ζωή πρυτανεύει κυρίως ο πόνος. Ο άξονας της ζωής κινείται μεταξύ πόνου και ανίας. Ή θα πονάς ή θα ανιάς. Το να χασκογελάς δεν έχει νόημα. Το να δημιουργείς έχει νόημα». «Αγαπημένη είναι η φωτογραφία που δεν έκανα».

«Δεν πούλησα ποτέ φωτογραφίες. Το ψωμί μου το βγάζω με τη σύνταξη της ΔΕΗ. Αν τις πουλήσω είναι σαν να εκπορνεύω τα συναισθήματά μου». «Ο φωτογράφος που τυπώνει τη δουλειά του στο σκοτεινό θάλαμο είναι σαν το συνθέτη που εκτελεί ο ίδιος τη μουσική του».

Ασπρόμαυρο φιλμ

Ο Κώστας Μπαλάφας, ο τελευταίος των μεγάλων φωτογράφων, που εμφύσησαν το μεγαλείο στο ασπρόμαυρο φιλμ δημιουργώντας μνημειακές φωτογραφίες, δεν θα πιάσει ξανά τη φωτογραφική μηχανή. Πήρε ζωή από τη ζωντανή βιογραφία του και άφησε ένα κομματάκι για το θάνατο. Πέθανε σε ηλικία 91 χρόνων κι όλοι θα τον θυμούνται ως νέο, όμορφο, χαμογελαστό, μελαχρινό αντάρτη, με τη χλαίνη και το όπλο κρεμασμένο στον αριστερό ώμο να «κοιτάει» προς τα κάτω. Στη φωτογραφία αυτή, τα μαλλιά είναι λευκά από τις νιφάδες του χιονιού. Μια φωτογραφία μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Η κηδεία του θα γίνει σήμερα το απόγευμα στις 5.30 από το Νεκροταφείο Χαλανδρίου.

Ο Κώστας Μπαλάφας, όταν μιλούσε, όπως κι όταν φωτογράφιζε, πρώτα σκεπτόταν. Και σκεπτόταν πολύ μέχρι να νιώσει τη μουσική των λέξεων και τη μουσική του φωτός. Ο φακός του απαθανάτιζε, με όρους αιωνιότητας, τη στιγμή που οριοθετείται με τον ελάχιστο χρόνο ενός κλικ της φωτογραφικής μηχανής. Κοίταξε κατά μέτωπο την ελληνική φύση και τον Ελληνα εργαζόμενο, αυτόν που βγαίνει κατευθείαν από το καυτό και μαύρο ανθρακωρυχείο της καθημερινής επιβίωσης. Κι όταν ήρθε η μεγάλη ώρα της Αντίστασης εναντίον των Ιταλών και των Γερμανών κατακτητών, επέλεξε το μικρότερο βαθμό. Γιατί πρωτίστως ήταν ο μαχητής-τυφεκιοφόρος του 85ου Συντάγματος της 6ης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ και δευτερευόντως ο καλλιτέχνης-φωτογράφος.

Ο βιογράφος του θα σταθεί μόνο στο ταλέντο του. Γιατί όλη η ζωή του δεν διέφερε σε τίποτα από τα μοντέλα του: ανώνυμοι εργατικοί του μόχθου, γυναίκες του θρήνου, παιδιά που παίζουν στις λάσπες με μια ηλιαχτίδα, αντάρτες με πολλή θέληση στο βλέμμα και περισσότερη αγάπη για ζωή. Ενα φτωχόπαιδο υπήρξε, γιος αγροτών από το ορεινό χωριό Κυψέλη της Αρτας. Το σύνθημα που ακούστηκε στ' αυτιά του όταν κατάλαβε τον κόσμο ήταν «Φύγε να σωθείς».

Και έφυγε. Μόλις έντεκα χρόνων, κατέβηκε στην Αθήνα, όπου δούλεψε στην ταβέρνα ενός συγχωριανού του, στην πλατεία Κουμουνδούρου. Μετά εργάστηκε στο γαλακτοπωλείο-ζαχαροπλαστείο «Δελφοί», που βρισκόταν κοντά στον Αγιο Λουκά της οδού Πατησίων. Ο εσωτερικός μετανάστης, το πρωί δούλευε και το βράδυ πήγαινε στο νυχτερινό σχολείο. Το 1936, σε ηλικία δεκαέξι ετών, επέστρεψε στην Ηπειρο, όπου σπούδασε δύο χρόνια στη Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων. Μετά την αποφοίτησή του, συνέχισε σπουδές γαλακτολογίας ενός χρόνου στην Ιταλία, όπου έμαθε ιταλικά. Ο πόλεμος και η Κατοχή θα τον βρουν υπάλληλο της Γαλακτοκομικής Σχολής.

Η πρώτη επαφή του με τη φωτογραφική μηχανή θα συμβεί σαν να ήταν γραμμένη στο κάρμα του. Συγγενείς από την Αμερική τού πρώτου εν Αθήναις αφεντικού του είχαν έρθει στην Αθήνα, με μια Μπράουν της Κόντακ. Στα Ιωάννινα, όμως, άρχισε να αποκτά συνείδηση του πάθους του: αγόρασε μια Τζούνιορ Κόντακ πουλώντας το ρολόι του, ενώ κατά τη διαμονή του στην Ιταλία την αντικατέστησε με μια Ρομπότ. Μ' αυτό τον τύπο μηχανής και με πολλά μέτρα αεροπορικού φιλμ, που ανακαλύφθηκαν στα συντρίμμια ενός ιταλικού αεροπλάνου -με αντίτιμο μερικές οκάδες καλαμποκάλευρο- απέκτησε το Ferrania Capelli, όπου αποτύπωσε τα φοβερά και τρομερά εγκλήματα των Ιταλογερμανών κατακτητών. Σε πολλές περιπτώσεις, με κίνδυνο της ζωής του. Σε μία από αυτές, κρατώντας μια σακούλα με κρεμμύδια, όπου είχε κρύψει τη φωτογραφική του μηχανή, τράβηξε τα κρεμασμένα πτώματα των πατριωτών Τόδουλου και Φαρίδη.

«Πρώτα στο μυαλό μου»

Από το 1945 ώς το 1951 εργάστηκε ως διερμηνέας σε μια βρετανική ομάδα μηχανικών, για να προσληφθεί αμέσως μετά στην αμερικανική εταιρεία Ebasco, η οποία ενσωματώθηκε στην τότε νεοϊδρυθείσα ΔΕΗ, ως προϊστάμενος του Τμήματος Ανατυπώσεων. Εκεί εργάστηκε ώς τη συνταξιοδότησή του. Η σύντροφος της ζωής του, η καθηγήτρια Ευαγγελία Μαργαρίτου, του χάρισε δύο παιδιά, τη Στέλλα και τον Γιώργο. «Δεν φωτογραφίζω γρήγορα. Πρώτα τις φτιάχνω στο μυαλό μου και μετά φωτογραφίζω. Δεν έχω γρήγορες αντιδράσεις».

ΕΘΝΙΚΗ ΕΠ(ΑΙ)ΤΕΙΟΣ

Ενθουσιασμένοι πολίτες στέλνουν ευχές στην κυβέρνηση, για τα δύο χρόνια που κλείνει σήμερα στην εξουσία!

Λυπάμαι που θα είμαι φειδωλός σε κριτικές και χαρακτηρισμούς, για τα όσα συμβαίνουν αυτά τα δύο χρόνια.
Η αιτία δεν είναι γιατί πιστεύω ότι «τα πολλά λόγια είναι φτώχεια», αλλά γιατί δεν θα ήθελα με κανένα τρόπο να υιοθετήσω συμπεριφορές ανάλογες με αυτές του εκλογικού σώματος - το οποίον αφού έστειλε "ελαφρά τη καρδία" ένα κόμμα «μειωμένης πολιτικής ηθικής αντιστάσεως» και ως εκ τούτου στερούμενου, από χρόνια, της έξωθεν καλής μαρτυρίας στη εξουσία - προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποσείσει από πάνω του την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας.
Συμπεριφορές όπως, από ανόητες έως αντιαισθητικές τηλεφωνικές παρεμβάσεις σε υποτιθέμενες σατιρικές ή ειδησεογραφικές ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, οι οποίες καταδεικνύουν τον λάθος τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία τα σοβαρά γεγονότα που την ταλανίζουν και που παράλληλα αποδεικνύουν τη βαθιά κρίση που την διακατέχει εδώ και αρκετά χρόνια.
Ίσως, κάποια πιο κατάλληλη στιγμή, μοιραστώ κάποιες σκέψεις με το αγαπημένο μου blogάκι, που ομολογώ ότι το έχω παραμελήσει αρκετά τώρα τελευταία.

" Τι είναι η πατρίδα μας;"

Αναδημοσιεύω τρία πολύ ενδιαφέροντα άρθρα από τη σημερινή ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, που – κατά την προσωπική μου άποψη πάντα – απαντούν με τον πλέον γλαφυρό τρόπο στο διαχρονικό ερώτημα: «τι είναι η πατρίδα μας;».

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΙ “ΝΕΑΣ ΚΟΠΗΣ”

Ο πολιτικός Μάκης Τoυ Νικου Γ. Ξυδακη Η κρίση ανοίγει πόρτες και ελευθερώνει κρυμμένα μυστικά, ελευθερώνει οσμές. Τώρα όλα φαίνονται γυμνά, αφτιασίδωτα, κάτω από ανελέητο φως, τόσο γυμνά που περνούν στη σφαίρα του γελοίου, του παραλόγου, του αποκρουστικού. Ομως τώρα, τα αισθητήρια είναι στομωμένα, η πρόσληψη μισή, η κατανόηση λειψή. Πώς να αξιολογήσει κανείς, διά του ορθού λόγου και της εννόμου τάξεως, τις δηλώσεις του Μάκη Ψωμιάδη στον Τύπο κατά την προσαγωγή του στον εισαγγελέα; «Είμαι πολιτικός κρατούμενος. Δεν έχω καμία σχέση με τα στημένα παιχνίδια. Είναι ένα παραμύθι αυτή η υπόθεση. Δεν έχω κάνει τίποτα, είμαι θύμα μιας πλεκτάνης που δημιουργήθηκε από το σύστημα και την κυβέρνηση» - να 'ούμε… Είπε ο Μάκης. Ο ακαταδίκαστος και αφυλάκιστος, ο ασύλληπτος, ο ρέκορντμαν της φυγοδικίας, ο άνθρωπος που εξουθένωσε υπουργούς, αλλά και ο άνθρωπος που τον αγκάλιαζαν κορυφαίοι πολιτικοί και τον προσφωνούσαν «Μάκη μου»… Ισως να έχει δίκιο ο Μάκαρος. Πολιτική είναι η διαδρομή του: από τις παρυφές του ΕΑΤ/ΕΣΑ των βασανιστηρίων, επί χούντας, έως τις θέσεις VIP στα γήπεδα της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας πλάι σε υπουργούς, βουλευτές και μεγαλοπαράγοντες του δημόσιου βίου, εκδότης εφημερίδας και μεγαλομέτοχος ΠΑΕ, κεραστής και φίλος επωνύμων. Παλικαράς και καρπός του συστήματος ήταν, media darling και δεινός χειριστής της δικονομίας και των δικαστηρίων. Η πολιτεία τον ανέχθηκε, δεν τον έλεγξε, δεν τον περιόρισε, δεν τον εξοστράκισε. Πάντα και παντού, σε όλα τα πεδία, κατά τις αναμετρήσεις του με το κράτος δικαίου ο Μάκης εξήρχετο νικητής και κραταιότερος. Υπόδειγμα Φαντομά και υπόδειγμα νονού του άστεως. Ωστε η παρούσα σύλληψη μες στο σπίτι του, ύστερα από πολυήμερη καταδίωξη, να φαντάζει σαν ξεκαθάρισμα λογαριασμών, σαν πολιτική δίωξη. Υπό μία έννοια είναι: το κράτος επιχειρεί να τιμωρήσει τον παράνομο - μόνο που το επιχειρεί με τριάντα χρόνια καθυστέρηση.

ΤΥΠΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ “ΕΛΛΗΝΑΡΑΔΩΝ”

«Ελα (τρόικα) να μας τελειώσεις»

Του Kωνσταντινου Zουλα / zoulas@kathimerini. gr

Εχοντας 3-4 χρόνια να βρεθώ σε αυτό που ονομάζεται «μπουζούκια», η πρόσκληση φίλου για «μια βραδιά στον Ρέμο», το προηγούμενο Σάββατο, μού φάνηκε ελκυστική. Θα ικανοποιούσε, άλλωστε, και την περιέργειά μου να δω πώς έχουν μετεξελιχθεί τα «πολιτιστικά κέντρα» της Θεσσαλονίκης, όπως τα είχε αποκαλέσει ο Ευ. Γιαννόπουλος.

Η βραδιά, όμως, απεδείχθη σοκαριστική. Γιατί ενώ η χώρα καταρρέει είχα την ψευδαίσθηση, ο αφελής, ότι κάτι θα είχε αλλάξει και στα μπουζούκια. Ε, λοιπόν, τα λουλούδια που εκτοξεύθηκαν στα πόδια του τραγουδιστή σχημάτισαν -και δεν υπερβάλλω- ένα λόφο ύψους μισού μέτρου απ’ άκρη σ’ άκρη της πίστας. Για την ακρίβεια, τον λόφο σχημάτισαν κάτι παραλληλόγραμμα φελιζόλ στα οποία τοποθετούνται πλέον τα ημιμαραμένα γαρίφαλα. Οσο δε το κέφι μεγάλωνε, οι λουλουδούδες έκαναν κάτι που πρώτη φορά αντίκρισα. Σχηματίζοντας ουρά από την κουζίνα ώς τα πρώτα τραπέζια, έδιναν ταχύτατα η μία στην άλλη τα φελιζόλ -σαν γραμμή παραγωγής- για να μη χάνεται λεπτό εκτόξευσης από τους μερακλωμένους θαμώνες. Ενας πιτσιρικάς 22-23 ετών μπροστά μου θα πέταξε και 100 τέτοιες ντουζίνες. Και μάλιστα έχασε τη λουλουδοβεντέτα από τους απέναντι μεσήλικες, ενώ ο τραγουδιστής διασκέδαζε την αδυναμία του να περπατήσει από τα χιλιάδες φελιζόλ, σχολιάζοντας ότι «αυτά είναι τα πραγματικά οδοφράγματα»...

Η αρχική μου έκπληξη μετεβλήθη γρήγορα σε αηδία. Κάθε ντάνα φελιζόλ κόστιζε, λέει, 40 ευρώ, αλλά «σου κάνουν καλύτερη τιμή αν πετάξεις πολλές». Ποιοι είναι αυτοί που ακόμη και σε αυτήν τη συγκυρία πετούν κυριολεκτικώς τα λεφτά τους σε δημόσια θέα, αναρωτήθηκα. Τι δουλειά κάνουν, τι δηλώνουν ότι κερδίζουν και πώς δεν ντρέπονται, ακόμη και τώρα, να επιδεικνύουν τον «πλούτο» τους; Εχει μπει ποτέ εδώ μέσα το ΣΔΟΕ, κόβεται καμιά απόδειξη;

Εφυγα με τη θλιβερή σκέψη ότι πιθανώς αξίζουμε τελικά αυτό που περνάμε. «Καρδιά μου μην ανησυχείς» τραγουδούσε ο Αντώνης, όταν έφευγα, αλλά εμένα έκτοτε με στοιχειώνει ο εξής εφιάλτης: Βλέπω την κ. Μέρκελ να εισβάλλει έξαλλη στο μαγαζί, να κλείνει τον γενικό του ρεύματος και αυτούς τους κρετίνους να εξακολουθούν να τραγουδούν μεθυσμένοι το «Μα δεν τελειώσαμε»…

“ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΗ” ΤΩΝ ΟΔΩΝ ΤΟΣΙΤΣΑ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ Ε΄

Eπειδή η οδός Τοσίτσα δεν ήταν αρκετή

Tου Δημητρη Ρηγοπουλου

Η οδός Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄ δεν λέει πολλά στους περισσότερους Αθηναίους. Είναι, παρ’ όλα αυτά, ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία του κέντρου. Πρόκειται για το πεζοδρομημένο «πέρασμα» ανάμεσα στα κτίρια του Πανεπιστημίου και της Ακαδημίας Αθηνών.
Εδώ λοιπόν η ελληνική Πολιτεία «αποφάσισε» ότι είναι το πιο κατάλληλο σημείο για να διαμορφωθεί μια δεύτερη οδός Τοσίτσα. Ξέρετε: διακίνηση και χρήση ναρκωτικών όχι μόνο όταν πέφτει το σκοτάδι, αλλά και στο άπλετο φως της ημέρας.
Επί της «υποδοχής», το γνωστό παζάρι των μικροπωλητών και από πίσω, αλλά πάντα σε κοινή θέα, εξαρτημένοι να τρυπιούνται ανενόχλητοι μπροστά στα μάτια δεκάδων περαστικών που απλά δεν πιστεύουν στα μάτια τους.
Τα παρτέρια με την ωραία βλάστηση ανάμεσα στα δύο από τα σπουδαιότερα δείγματα του αθηναϊκού νεοκλασικισμού θα μπορούσαν να είναι θαυμάσιες κρυψώνες, αλλά δεν χρειάζεται. Ολα γίνονται μπροστά σε όλους. Κι όταν λέμε όλα εννοούμε... όλα.
Πραγματικά τελειώνουν τα λόγια και οι λέξεις χάνουν το νόημά τους. Ούτε ο πιο διεστραμμένος εχθρός της Αθήνας δεν θα ευχόταν τον απόλυτο ξεπεσμό σε δύο από τα πιο τουριστικά και γεμάτα σημεία της νεότερης Αθήνας: δίπλα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και στην καρδιά της Αθηναϊκής Τριλογίας.
Οχι μόνο αποδειχθήκαμε τελείως ανίκανοι να διαχειριστούμε στοιχειωδώς την τραγωδία της Τοσίτσα (ακόμα συστήνουμε επιτροπές και συσκεπτόμαστε), αλλά επιτρέψαμε μέσα στο καλοκαίρι τη νομιμοποίηση μιας παρόμοιας κατάστασης λίγες δεκάδες μέτρα από το Κοινοβούλιο της χώρας.
Οταν στην εισαγωγή μας χρησιμοποιήσαμε τις λέξεις «η ελληνική Πολιτεία “αποφάσισε”» δεν κυριολεκτούσαμε. Αλλά όσο κι αν δεν είσαι επιρρεπής σε θεωρίες συνωμοσίας, αισθάνεσαι υποχρεωμένος να διαλέξεις ανάμεσα στη συνωμοσιολογία και στην ανικανότητα. Eίτε συμβαίνει το πρώτο (ένα επιχειρησιακό σχέδιο που δημιουργεί θυλάκους ανομίας σε πολεοδομικά «ελεγχόμενες» εστίες) είτε το δεύτερο, μιλάμε για ένα είδος απόφασης, συνειδητής ή ασυνείδητης. Και δεν έχει σημασία να πούμε τα αυτονόητα. Χιλιάδες Αθηναίοι έχουν ανάγκη να δουν κάτι που θα δείχνει πως δεν είναι τα πάντα αφημένα στη μοίρα τους.

" Τις ημύνθη περί πάτρης:*

Με αφορμή το έτος Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Και τι πταίει η γλαυξ, η θρηνούσα επί ερειπίων; Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια. Και τα ερείπια τα έπλασαν ανίκανοι κυβερνήται της Ελλάδος.

Αυτοί οι πολιτικοί, αυτοί οι βουλεπταί, εκατάστρεψαν το έθνος, ανάθεμα τους. Κάψιμο θέλουν όλοι τους! Τότε σ΄εξεθέωναν οι προεστοίκ΄οι΄γυφτοχαρατζήδες΄, τώρα σε ΄αθεώνουν΄οι βουλευταίκ΄οι δήμαρχοι.

Αυτοί που είχαν το λύειν και το δεσμείν εις τα δύο κόμματα, τους έταζαν΄φούρνους με καρβέλια΄, δώσαντες αυτοίς ουχί πλείονας των είκοσι δραχμών μετρητά, απέναντι, καθώς τους είπα, και παρακινήσαντες αυτούς να εξοδεύσουν κι απ΄τη σακκούλα τους όσα θέλουν άφοβα, διότι θα πληρωθούν μέχρι λεπτού, σύμφωνα με τον λογαρισμό, ον ήθελαν παρουσιάσουν.

Το τέρας το καλούμενον επιφανής τρέφει τη φυγοπονίαν, την θεσιθηρίαν, τον τραμπουκισμόν, τον κουτσαβακισμόν, την εις τους νόμους απείθειαν. Πλάττει αυλήν εξ αχρήστων ανθρώπων, στοιχείων φθοροποιών τα οποία τον περιστοιχίζουσι, παρασίτων τα οποία αποζώσιν εξ αυτού …

Μεταξύ δύο αντιπάλων μετερχομένων την αυτήν διαφθορά, θα επιτίχει εκείνος όστις ευρεπέστερον φορεί το προσωπείον κ΄επιδεξιώτερον τον κόθορνον.

Άμυνα περί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών, η εθνική αγωγή, η χρηστή διοίκησις, η καταπολέμισις του ξένου υλισμού και πιθηκισμού, του διαφθείροντος το φρόνημα και εκφυλίσαντος σήμερον το έθνος, και η πρόληψις της χρεοκοπίας.

*Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην εφημερίδα «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ» πριν 115 χρόνια.

Ευχαριστώ θερμά τη φίλη που μου το έστειλε.