"Οι φύλακες της Θυμέλης"

«Ιερή αγανάκτηση» κατέλαβε τους έλληνες θεατράνθρωπους για τη «βλάσφημη συμπεριφορά» (ποδοπάτημα, θρυμματισμός πήλινου μαστραπά),απέναντι στη μαρμάρινη θυμέλη του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, από τους ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου της Αγγλίας, στη διάρκεια των πρόσφατων παραστάσεων του εκεί.
Είναι οι συνήθεις πρόσκαιρες εποχικές αντιδράσεις, που σημαδεύουν κάθε χρόνο τη φεστιβαλική περίοδο και, που σβήνουν μαζί με τα φώτα των εκδηλώσεων.
Και τις χαρακτηρίζω «εποχικές» γιατί αν όλοι αυτοί οι θεματοφύλακες της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ένιωθαν την ανάγκη να «προστρέχουν» στο αρχαίο θέατρο και πέραν της περιόδου του «είμασταν κι εμείς εκεί», (ο νοών νοείτω), και διαπίστωναν ιδίοις όμμασι, ότι οι ίδιες συμπεριφορές εκδηλώνονται και από τους ξένους, που το επισκέπτονται, κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, θα τους κυρίευε μια μόνιμη θλίψη.
Αδιάψευστος μάρτυρας η πιο πάνω φωτογραφία, η οποία, φυσικά, δεν απεικονίζει τη Winnie από «πειραγμένη» παράσταση των «Ευτυχισμένων Ημερών» του S. Beckett, αλλά ξεναγό, που μαζεύει τα κέρματα, που προηγουμένως είχε ρίξει, πάνω στη θυμέλη, για να θαυμάσουν οι ξένοι επισκέπτες την περίφημη ακουστική του θεάτρου, εισπράττοντας μάλιστα και θερμότατο χειροκρότημα.
Είναι, βέβαια, πέρα πάσης περιγραφής, πως εκδηλώνεται ο ενθουσιασμός των τουριστών, μέσα στην ορχήστρα του θεάτρου και ειδικά πάνω στη μαρμάρινη θυμέλη, όπου τις περισσότερες φορές αποτελεί πεδίο έκφρασης αυτοσχέδιων τραγωδών, με ότι αυτό συνεπάγεται.
«Επιχείρηση Ζαβαρακατρανέμια»!
Λιγότερη υποκρισία, δεν θα έβλαπτε!

MOONWALKING!!!

Όχι, δεν αναφέρομαι στη γνωστή χορευτική φιγούρα του Michael Jackson. Ποιος ο λόγος, άλλωστε; Οι κατ΄εξοχήν ντόπιοι επαϊοντες στο σύνολό τους, «τον έστειλαν αδιάβαστο»! Που να συγκριθεί «ο Μιχαλάκης», τώρα, με τα ελληνικά κακέκτυπα του είδους!

Απλώς, θέλω να κάνω μια μικρή αναφορά στις- προ σαράντα ετών ακριβώς (20 Ιουλίου 1969)-«πιρουέτες» των NEIL ARMSTRONG και BUZZ ALDRIN, στο έδαφος της Σελήνης! Ήταν η πρώτη φορά, που ο Γήινος άνθρωπος αποφάσισε να πάει ο ίδιος στον πλανήτη των ποιητών και των ονείρων του, και να αφήσει πίσω στη Γη τη φαντασία του.

Θυμάμαι την ασυναίσθητη κίνηση των βλεμμάτων προς τα πάνω. Ήθελαν οι άνθρωποι να δουν με τα ίδια τους τα μάτια το «απίστευτο θαύμα», αγνοώντας, πλήρως, την ζωντανή μετάδοση, από την τηλεόραση.

Εκείνη την ημέρα, θυμάμαι, επέλεξα να δω στον κινηματογράφο της γειτονιάς μου το “YELLOW SUBMARINE”, με τους BEATLES.

Αυτό είναι που λένε «ή του βάθους ή του ύψους»!

Yellow submarine

Καλοκαίρι και καταχνιά

Ένα καθώς πρέπει καλοκαίρι, πρέπει να έχει το χρώμα του απέραντου γαλάζιου, τη χαρακτηριστική μυρωδιά του αντιηλιακού, τη γεύση της αστακομακαρονάδας, και προ πάντων να κουβαλά στο σακίδιό του, τις αστικές του συνήθειες
Ένα καλοκαίρι που σέβεται τον εαυτό του, δεν πρέπει να έχει ειδήσεις. Ή μάλλον, δεν πρέπει να έχει στενάχωρες ειδήσεις. Αλλιώς μπορεί να αποβεί καταστροφικό, για τα μπάνια του λαού.
Όλα αυτά, τα πολύ σοβαρά, που μας αφορούν, και τα άλλα τα χειρότερα, για τα οποία αποφασίζουν ερήμην μας, οι γνωστοί άγνωστοι εξουσιαστές μας, μπορούν να περιμένουν.
Αυτές οι γκρίζες ζώνες της καθημερινότητας μας θα γυρίσουν πίσω μετά το τέλος της θαλασσινής γιορτής, τοποθετημένες στο ίδιο σακίδιο, μαζί με τα απολιθωμένα κοχύλια και τα χρωματιστά βότσαλα. Πάντα με τη σιγουριά, ότι όλα θα τακτοποιηθούν, κατά πως τους πρέπει.
Τα προβλήματα θα αντιμετωπιστούν, τα κοχύλια θα στολίσουν τα ράφια της βιβλιοθήκης, μαζί με τα ακροκέραμα και, τα βότσαλα αφού λουστραριστούν θα μπουν στη γυάλα, για να κρατάνε ζωντανές τις αναμνήσεις μας.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι τις περισσότερες φορές, αν όχι όλες, τελείως διαφορετική. Τα προβλήματα θα συνεχίσουν να στοιβάζονται, τα κοχύλια θα καταλήξουν σε κάποιο ψάθινο καλαθάκι στην τουαλέτα και, τα βότσαλα θαμπά, όπως και οι αναμνήσεις μας, από το βάρος της πεζής μας καθημερινότητας, θα ξεχαστούν σε κάποια γωνιά, μέχρι να τα ξεφορτωθούμε, για να μη μας πιάνουν τον τόπο.
Ίσως, να υπάρχει και άλλη παράμετρος των γεγονότων. Η πείρα, όμως, δεν μου αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας.

Μεγάλες πιένες στο "Μαγαζί με τις Καμάρες"!

Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, σε μία προσπάθεια να «ζωντανέψει» το διάλογο του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, με τον Ιερό Βράχο, αποφάσισε να παραχωρήσει το Ωδείο Ηρώδη του Αττικού στους διασκεδαστές της Ελληνικής Νύχτας, με πρώτη συμμετοχή αυτή της «Κυρίας Έτσι Γουστάρω», κατά κόσμο Άννας Βίση!
Ένας επίσης λόγος, ήταν και το "ανέβασμα" της διάθεσης των εκθεμάτων. Κάποτε, έπρεπε να μεριμνήσει κάποιος, για να έρθουν στο τσακίρ κέφι και οι Κόρες της Ακρόπολης, που εδώ και 2.500 χρόνια περίμεναν ντυμένες στο καντίνι αυτή την πολυπόθητη στιγμή, για να αποτινάξουν από πάνω τους και το χαρακτηρισμό των «ξενέρωτων»!
Εμπρός, λοιπόν, «Πεπλοφόρε» και συ «Χιώτισσα» και συ «Κόρη του Αντήνορα», και προ παντός εσύ «θλιμμένη Κόρη του Ευθύδικου» ήρθε επιτέλους η στιγμή «απόψε να βγεις με όλες τις τσούλες της γης»!
Πράγματι, πολύ ενθαρρυντικός ο διάλογος κι ένα από τα πλέον πειστικά επιχειρήματα, για τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων της Θεάς Αθηνάς!

Σύγχρονο σαφάρι ψυχών

Μέρες τώρα παρακολουθώ με αποτροπιασμό το μακάβριο χορό, που έστησαν οι ύαινες της μιντιοκρατίας, τα πιράνχας της showbiz και οι κανίβαλοι παρατρεχάμενοι λακέδες του Michael Jackson, γύρω από τη σωρό του. Αφού πλέον δεν τους δίνεται η δυνατότητα να εκμεταλλευτούν τη σκηνική του παρουσία, έβγαλαν στο σφυρί ό,τι είχε απομείνει από το σαρκίο του.
Από κοντά και οι επαγγελματίες « κατεδαφιστές» προσωπικοτήτων και οι καθ΄έξιν «ετικετάκιδες»! Είναι όλοι αυτοί, που μιλάνε για «καταραμένους ποιητές» και «αυτοκαταστροφικά άτομα», κρίνοντας πάντοτε με τα μέτρα και τα σταθμά της δικής τους ζωούλας, που λιμνάζει σε υποκοριστικά μεγέθη!
Με αυτή τη νοοτροπία είναι αδύνατο να καταλάβουν ότι η ζωή του κάθε ανθρώπου του ανήκει εξ΄ολοκλήρου και έχει κάθε δικαίωμα να γίνεται ο ίδιος παρανάλωμα των εμπρηστικών του επιθυμιών.
Παρ΄όλα αυτά, ο «Peter Pan” της ποπ, δεν διατρέχει τον κίνδυνο να μην πάρει τη θέση που του ανήκει, δικαιωματικά, ανάμεσα στις άλλες προσωπικότητες, που σημάδεψαν με την παρουσία τους τον 20ο αιώνα.
Αλίμονο στα σαρκοβόρα!

Η ελληνικότητα του χθές και του σήμερα

Διαβάζοντας τη συνέντευξη του κ. Φ. Κακριδή, στη στήλη ΠΑΤΡΙΔΟΓΝΩΣΙΑ της κ. Άννας Γριμάνη (Περιοδικό "Κ", εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 5 Ιουλίου 2009), θυμήθηκα αυτό που είχε πει κάποτε ο Γ. Τσαρούχης: <<Η Ελλάδα είναι ωραία ως σκηνικό, αλλά όχι ως παράσταση>>! Οι απόψεις του κ. Κακριδή, όπως αυτές διατυπώνονται στην εν λόγω συνέντευξη, επιβεβαιώνουν απόλυτα τη ρήση του έλληνα ζωγράφου.
Ο τόπος έχει απόλυτη ανάγκη από ανθρώπους που υπηρετούν την αλήθεια και αποφεύγουν "να χαϊδεύουν αυτιά". Αυτήν την υπέροχη εκδοχή του Έλληνα τη διαθέτει στο ακέραιο ο κ. Κακριδής. Αυτό τουλάχιστον αποδεικνύεται από τη συνέντευξή του.

Φάνης Κακριδής*
«Λευτεριά θα πει να μάχεσαι στη γη χωρίς ελπίδα»

-Η ελληνικότητα είναι αίσθημα η συνείδηση;
Για ποιαν ελληνικότητα μιλούμε. Για την αλλοτινή ελληνικότητα του Μακρυγιάννη, του Σολωμού και των δημοτικών τραγουδιών; Για τη δίσημη ρωμιοσύνη, όπως την ύμνησε ο Ρίτσος και τη σατίρισαν ο Παλαμάς, ο Σουρής και ο Βάρναλης; Ή μήπως για την τωρινή μας θλιβερή υπόσταση, που δεν θα τη χαρακτήριζα ούτε αίσθημα, ούτε συνείδηση;
-Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.
Λαϊκά δίστιχα, όπως το κρητικό: «Φρύγομαι και μαραίνουμαι σαν την κομμένη βιόλα/ σαν όντε και σου θυμηθώ! Μα ίντα ξεχνώ σου κιόλα;» Ή το κυπριώτικο: «Τον τόπο ΄που φιλιόμασταν θωρώ τον κ΄εννά σκάσω/ φαίνεσται μώππεσεν φιλίν και σκύβκω να το πιάσω».
-Η υπέροχη εκδοχή του Έλληνα.
Και του ανθρώπου γενικά να κάνει δική του την αλήθεια πως «λευτεριά θα πει να μάχεσαι στη γη, χωρίς ελπίδα».
-Αυτό που με «χαλάει».
Το πόσο εύκολα και πόσο σταθερά στον τόπο μας (διαφημίζονται και επικρατούν ως κορυφαίοι πολιτικοί, συγγραφείς, δημοσιογράφοι, επιστήμονες, ακόμα και καλλιτέχνες, άνθρωποι (ας είμαι ευγενικός) που δεν το αξίζουν!-κι έρχεται ώρα να ψιθυρίσεις με τον Μανόλη Αναγνωστάκη: «Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το΄ξερα τι κάθαρμα ήσουν/ τι κάλπικος παράς…»
-Προσόν ή μειονέκτημα να είσαι Έλληνας σήμερα;
Ρωτήστε τον Νίκο Δήμου και μάθετε: περισσότερα στο http://www.phys.uoa.gr/~nektar/arts/prose/nikos_dimou_misfortune.htm.
-Παράγει πολιτισμό ο Έλληνας της νέας εποχής ή μένει προσκολλημένος σε μια ρητορική ελληνικότητα;
Ο τόπος μας έχει πάντα ανθρώπους που παράγουν-που δημιουργούν και προσφέρουν θα προτιμούσα-πολιτισμικό πλούτο: μόνο που κρύβονται στο περιθώριο, καθώς στο προσκήνιο μένουν κολλημένοι οι κραυγαλέα ρητορική Ελληναράδες.
-Με ποια ταυτότητα οι Έλληνες περιέρχονται στον σύγχρονο κόσμο;
Καθένας με την ατομική του μικρή ή μεγάλη προκοπή κι όλοι μαζί βιώνοντας τους σολωμικούς στίχους «…περασμένα μεγαλεία/ και διηγώντας τα να κλαις!».
-Το ελληνικό μου «γιατί» κι ένα «πρέπει» που πέταξα.
Κατοικούμε έναν πανέμορφο τόπο, που μέρα με τη μέρα τον μετατρέπουμε σε χωματερή. Μας δόθηκε μια θαυμάσια γλώσσα που καθημερινά όλο και περισσότερο την κακοποιούμε. Παραλάβαμε μια ζηλευτή πνευματική κληρονομιά που, αντί να τη ζωντανέψουμε, την αποστειρώνουμε και την νεκροτομούμε. Γιατί; Όσο για τα πρέπει, είναι καιρός που τα έχω απαρνηθεί, εκτός από ένα, που λέει πως ο δάσκαλος πρέπει να φανερώνει την αλήθεια.
-Ο Έλληνας ποιητής μου.
Αν όχι ο Όμηρος για την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, αν όχι ο Κορνάρος για τον Ερωτόκριτο, αν όχι ο Καβάφης, για το Απολείπειν ο θεός Αντώνιον, αν όχι ο Ελύτης για τη Μαρίνα των βράχων, τότε σίγουρα ο Σεφέρης για τον Ερωτικό λόγο, με στίχους όπως: «Είναι το πέρασμα του χρόνου σιγαλό και απόκοσμο/ κι ο πόνος απαλά μες στην ψυχή μου λάμνει/ χαράζει η αυγή τον ουρανό, τ΄όνειρο μένει απόντιστο/ κι είναι σα να διαβαίνουν μυρωμένοι θάμνοι».
-Η αδιαπραγμάτευτη ελληνική αλήθεια μου.
Το πλατωνικό Έλληνες αεί παίδες.
Η οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη-ορίστε τον.
Έτσι που διατυπώθηκε, το ερώτημα, το ερώτημα παραπέμπει σε όρους και έννοιες όπως ο οδικός χάρτης, που συνήθως τον καθορίζουν οι ισχυροί του κόσμου ανάλογα με τα συμφέροντα τους. Θα προτιμούσα, κι ας ήταν επικίνδυνο, να ισχύσει το γνωμικό δίστιχο που λέει πως: «Την τύχη του κάθε λαός την κάνει μοναχός του, κι όσα του κάνει η τρέλα του δεν του τα κάνει οχτρός του».

PINA BAUSCH. Η οραματίστρια του θεάματος

...Για να καταλάβει κανείς το έργο της Pina Bausch πρέπει να παρακολουθήσει το προσωπικό της οδοιπορικό. Γεννήθηκε το 1940 στο Σόλινγκεν. Ήταν κόρη ιδιοκτήτη καμπαρέ. Έτσι εξηγούνται όλες αυτές οι καρέκλες και όλα αυτά τα αταίριαστα ζευγάρια που στοιχειώνουν τις “συνθέσεις” της. Απόρροια από μνήμες σκηνών που καταγράφηκαν στο παιδικό μυαλό της.
Ξεκίνησε σε ένα “παιδικό μπαλέτο”. Δεν θα γίνει “μπαλαρίνα”. Θα αφιερωθεί στο χορό. Που; Στο Έσσεν, στη σχολή που διήυθυνε ο Kurt Jooss. Εκεί, δεν θα υπήρχε περίπτωση να αφομοιώσει κανείς κενά σχήματα {κινητικά}. Οι κινήσεις έπρεπε να συνδεθούν με τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις. Η Pina Bausch δεν θα ξεφύγει από την επίδραση του Jooss. Το 1959, μια υποτροφία της επιτρέπει να μεταβεί για τελειοποίηση στη Νέα Υόρκη. Μελετά κοντά στον Jose Limon και τον Antony Tudor. O Tudor θα τη σημαδέψει καθώς τα μπαλέτα του χαρακτηρίζονται από μια οξεία αίσθηση του δράματος και της ανθρώπινης ψυχολογίας.
Τρία χρόνια αργότερα, επιστροφή στη Γερμανία και πρόσληψη από το Συγκρότημα “Folkwang” του Kurt Jooss. Το 1968, τα πρώτα της έργα θα συμπεριληφθούν στην ομάδα αυτή. Απ΄ό,τι λέγεται τα πρώτα της χορογραφικά δοκίμια ήταν επηρεασμένα από την τεχνική της Martha Graham. Όμως σιγά-σιγά η Pina Bausch θα βρει τους δικούς της τρόπους. Μια σύνθεση του 1971 και οι βακχικοί χοροί του ΤΑΓΧΩΥΖΕΡ την φέρνουν στο Βούπερταλ. Εκεί της αναθέτουν τη διεύθυνση του Συγκροτήματος “Folkwang” μαζί με το έμψυχο υλικό της ομάδας. Η Pina Bausch θα παραμείνει. Μαζί της και οι χορευτές. Από την περίοδο 1973-1974, θα αναλάβει το τμήμα του χορού στη Θεατρική Σκηνή του Βούπερταλ. Ποιος ήξερε άραγε τότε αυτό το ανώνυμο θέατρο; Ποιος το αγνοεί σήμερα; Σε λιγότερο από δέκα χρόνια αυτή η νέα γυναίκα, η λίγο χλωμή και λίγο θλιμμένη, θα ξεσηκώσει επανάσταση στον ευρωπαϊκό χορό. Επινοεί μια διάλεκτο της σωματικής κίνησης που έχει την ικανότητα να εκφράσει την κάθε ακρότητα, την κάθε βιαιότητα. Και, να, που απανωτά παρουσιάζει σαν αλλεπάλληλες εκρήξεις, τα έργα ΦΡΙΤΣ, ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ, ΤΑ 7 ΘΑΝΑΣΙΜΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ, ΚΥΑΝΟΠΩΓΩΝ, Η ΡΕΝΑΤΕ ΒΓΗΚΕ ΕΞΩ, ΚΑΦΕ MULLER, ΤΟΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ κ.α.
{Από ένα κείμενο του Jean- Pierre Pastori}
«Με την ψυχολογία της, τους συλλογικούς αυτοσχεδιασμούς της, την υστερία της, με τον δηλητηριώδη αισθησιασμό της, τις αλλόκοτες εμπνεύσεις της {προπολεμικές επιθεωρήσεις, φωτορομάντσα…}, με τα ξεπερασμένα κοστούμια, τις παράλογες καταστάσεις, τα παραπλανητικά σκηνικά {ένα κρεβάτι από τύρβη, ένα δέντρο ανάποδα στη σκηνή, λιμνούλες με νερό, ξεπλυμένοι τοίχοι…} η Pina Bausch προκαλεί τον θεατή. Χωρίς όμως αυτή η πρόκληση να είναι ποτέ αδικαιολόγητη.
Η Pina Bausch επικαλείται τη δημιουργία της συγκίνησης μάλλον παρά τη δημιουργία της αίσθησης.»
Με την ευκαιρία του θανάτου της PINA BAUSCH, τούτη η αναφορά στη ζωή και το έργο της, αφιερώνεται σε όλους εκείνους που φαντασιώνονται ότι "κομίζουν γλαύκα ες Αθήνας", σχετικά με το Φεστιβάλ Αθηνών.

ΠΗΓΗ: Πρόγραμμα Φεστιβάλ Αθηνών. Θέατρο Ηρώδου Αττικού 15 ΙΟΥΝΙΟΥ-22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1987. ΧΟΡΟΘΕΑΤΡΟ ΒΟΥΠΕΡΤΑΛ {PINA BAUSCH} KAΦΕ ΜΥΛΛΕΡ & Η ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ.